System Programów Inżyniera Wentylacji Kopalń VENTGRAPH

System Programów Inżyniera Wentylacji Kopalń VENTGRAPH

W 1988 roku opracowano koncepcję oraz pierwszą wersję profesjonalnego Systemu Programów Komputerowych Inżyniera Wentylacji VentGraph. System VentGraph jest zintegrowanym pakietem programów komputerowych dostarczającym ekspertom i inżynierom wentylacji kopalń skutecznych narzędzi do rozwiązywania złożonych problemów wentylacyjnych. Oprogramowanie to umożliwia cyfrowe odwzorowanie wszystkich wyrobisk kopalni, dzięki czemu powstaje jej wirtualny model. Na tym modelu można symulować proces przewietrzania zarówno w warunkach normalnych, jak i w stanie awaryjnym. Mimo, że VentGraph dysponuje dużymi możliwościami obliczeniowymi, położono duży nacisk na łatwość obsługi i interpretacji wyników. Oprogramowanie buduje bazę danych, dotyczącą struktury przestrzennej sieci wentylacyjnej kopalni i o parametrów charakteryzujących przepływ mieszaniny gazów. Baza stanowi podstawę do obliczenia rozpływu powietrza i gazów zarówno w stanie normalnym, jak i awaryjnym. Tym samym wirtualna kopalnia jest gotowa do reagowania na wszelkie sytuacje. System VentGraph znalazł zastosowanie w większości polskich kopalni oraz w zagranicznych, m.in. w Australii, Anglii, Republice Czeskiej i USA.

Symulacja numeryczna groźnych zjawisk takich jak pożar podziemny lub dopływ tysięcy metrów sześciennych metanu, a następnie jego migracja wzdłuż dróg wentylacyjnych kopalni, pozwalają skontrolować jakość przewietrzania oraz, co istotniejsze, podjąć środki w celu minimalizacji zagrożenia, zanim zdarzy się wypadek. Przewidzenie zmian stężeń gazów w warunkach awarii lub katastrofy w kopalni, ze względu na dynamizm zachodzących zjawisk stanowi poważny problem. Zagadnienie to można jednak rozwiązać przez zastosowanie symulacji numerycznej, opisującej funkcjonowanie całego systemu wentylacji kopalni składającego się z wyrobisk, węzłów i urządzeń wentylacyjnych. Taka symulacja wymaga stworzenia modelu matematycznego, który uwzględnia zjawiska fizyczne związane z przepływem powietrza w rzeczywistej kopalni. Warunki początkowe określają stan, w jakim znajduje się przepływ w sieci wentylacyjnej tuż przed zaistnieniem zdarzenia, zaś warunki brzegowe określają wpływ określonych czynników – przemieszczeń górotworu, wybuchu pożaru, dopływu metanu, akcji gaśniczych – na funkcjonowanie systemu wentylacyjnego. Konkretne przypadki wykazały, że oprogramowanie oparte na naukowych podstawach stanowi skuteczne narzędzie do zwalczania zagrożeń istniejących w kopalniach węgla na całym świecie.

System programów VentGraph jest narzędziem wspomagającym pracę inżynierów i ekspertów wentylacji kopalń. Wyróżnia go animowana grafika do obrazowania zmiennych w czasie procesów pożarów podziemnych i propagacji niebezpiecznych gazów. Podstawą dla modelowania są moduły do tworzenia baz danych systemów wentylacyjnych oraz rysowania schematu przestrzennego sieci, będącego podstawą dla graficznej prezentacji wyników. Jakość modelu jest weryfikowana poprzez porównanie obliczeń z danymi z pomiarów na rzeczywistych obiektach. Podstawowym zastosowaniem VentGraph-a są wielowariantowe analizy stanu przewietrzania istniejących i projektowanych systemów.

VentGraph zawiera unikalny moduł do symulacji scenariuszy rozwoju i zwalczania zagrożeń wywołanych przez pożary i emisję wybuchowych i toksycznych gazów. Oparto go na optymalnie dobranym zestawie modeli matematycznych i numerycznych, uwzględniających zjawiska przepływu gazów, wymiany ciepła z otaczającym górotworem, naturalnej wentylacji, dynamiki ogniska pożaru i działania urządzeń do podawania gazów inertnych. Opcjonalnie VentGraph może współpracować w czasie rzeczywistym z systemami monitoringu atmosfery kopalnianej i wspomagać planowanie ewakuacji załogi. Specjalne wersje programu służą do analizy interakcji między przepływami w wyrobiskach chodnikowych i migracją gazów w zrobach – podziemnych zwałowiskach pozostałych po wydobytych kopalinach. Kolejne zastosowania to modelowanie sieci odmetanowania kopalń a także analiza systemów wentylacji tuneli oraz wentylacji grawitacyjnej w budynkach. Program posiada duży potencjał rozwojowy. Jest stosowany również w dydaktyce i szkoleniu służb ratowniczych

Schemat przestrzenny kopalni można odwzorować w postaci cyfrowej, z bezpośrednim powiązaniem "systemu bocznicy" i parametrów charakteryzujących przepływ w tej bocznicy. Równocześnie można umieścić na nim wyniki obliczeń. Pozwala to na dokonywanie w trakcie obliczeń dowolnych animacji na monitorze komputera. Jest to szczególnie istotne w programach symulacyjnych. Przyjęty w systemie VentGraph sposób prezentacji informacji o systemie sieci wentylacyjnej wymaga przygotowania dwojakiego rodzaju danych. Dotyczą one struktury sieci, jak i graficznego schematu przestrzennego sieci wentylacyjnej prezentowanej na ekranie komputera.

Opracowane programy komputerowe umożliwiają:

  • bieżącą kontrolę niestacjonarnego procesu przewietrzania
  • prognozowanie procesu przewietrzania dla różnych wariantów projektowanych rozwiązań
  • odtwarzanie niestacjonarnego procesu przewietrzania. Są szczególnie przydatne po wystąpieniu katastrof, pożaru, tąpnięcia i wypływu metanu w sieci wyrobisk.

Pakiet VentGraph tworzą cztery grupy programów, które realizują poniższe funkcje:

1. Przygotowanie bazy danych wejściowych

okno programu EDTX

 

Program EDTXT
Do wprowadzenia danych opracowano specjalny edytor tekstowy, pozwalający na przygotowanie danych, oraz wspomagający podstawowe obliczenia, takie jak:

  • sprawdzanie poprawności struktury sieci
  • obliczanie oporów bocznic i potencjałów w węzłach w oparciu o pomiary wykonane w sieci wentylacyjnej
  • aproksymację charakterystyk wentylatorów

Podział danych na grupy dotyczące bocznic, pomiarów w węzłach, oraz danych dla wentylatorów, pozwala na łatwe i szybkie wprowadzenie dużej ilości danych pomiarowych.

Program EDESC
Program umożliwia rozszerzenie podstawowej bazy danych, dotyczącej wprowadzania nazw bocznic, podziału sieci na partie i rejony, założenia miejsc ewentualnych pożarów, wyznaczania dróg ucieczkowych dla danego miejsca pożaru, oraz posterunków zabezpieczających, a także wprowadzenie informacji o telefonach i sygnalizatorach.

Program EDRYS
W skład systemu VentGraph wchodzi specjalny edytor EDRYS, przeznaczony do cyfrowego odwzorowania schematów przestrzennych. Z pomocą komputerowej klawiatury, myszy lub digitaizera możemy narysować schemat złożony z bocznic, węzłów, tekstów informacyjnych, symboli wentylatorów, tam, strzałek obrazujących kierunek przepływu i prostokątów, w których wyświetlane będą dane dla poszczególnych bocznic. Znając strukturę połączeń bocznic można narysować przestrzenny schemat wielopoziomowej, trójwymiarowej sieci wentylacyjnej. Każdej bocznicy i węzłowi można przyporządkować wybrane parametry przepływu: prędkość, ciśnienie statyczne, spadek naporu lub inne (jak kota niwelacji węzła, potencjał). Parametry te mogą być wyświetlane na ekranie monitora. Niekiedy istnieje też konieczność rysowania schematów wybranych rejonów sieci lub uproszczonych schematów, w których układ bocznic zastępowany jest bocznicą równoważną.

2. Programy obliczeniowe - stan ustalony

okno obliczeń programu Gras - stan ustalony

Parametry powietrza w stanie ustalonego rozpływu w sieci wentylacyjnej, są stałe dla danego miejsca w bocznicy. Wykorzystując to, podczas prezentacji wyników na ekranie, możemy się ograniczyć do wyników w postaci liczbowej w pobliżu symbolu bocznicy.

Podstawowym problemem nie jest sposób prezentacji wyników, a ich ilość. Duża sieć wentylacyjna kopalni zawierać może kilkaset bocznic, a więc przedstawienie w sposób czytelny całego schematu na ekranie, wraz z wynikami obliczeń jest niemożliwe.

W prezentowanym rozwiązaniu przyjęto możliwość stosowania dowolnej skali, oraz przedstawiania na ekranie dowolnie wybranego fragmentu sieci. Wyniki obliczeń parametrów w bocznicach umieszczane są w prostokątnych tablicach, przylegających do rysunku bocznicy.

Możliwa jest także prezentacja parametrów charakterystycznych dla węzłów sieci (ciśnienie, potencjał). Dokumentację prowadzonych obliczeń otrzymuje się zarówno w postaci tradycyjnej, tabelarycznej lub graficznej.

Program GRAS
Program pozwala na obliczanie ustalonego rozpływu powietrza w sieci wyrobisk w stanach normalnych i awaryjnych. Realizację tych celów umożliwiają następujące opcje programu:

  • zmiana oporu wybranego wyrobiska
  • możliwość postawienia tamy o określonym oporze
  • możliwość wprowadzenia depresji pożarowej
  • możliwość zmian typu bocznicy:
    • bocznica normalna - bez zmian
    • bocznica z wentylatorem - można zmienić jej charakterystykę
    • dopływ powietrza, zmiana wydatku
    • dopływ metanu, zmiana wydatku
    • dopływ dwutlenku węgla, zmiana wydatku
    • regulator, obliczenie oporu tamy jako regulatora lub dodatkowej depresji wentylatora
  • zmiana struktury sieci wentylacyjnej poprzez usunięcie lub dodanie kolejnych wyrobisk

Program SCHEMAT
Program umożliwia przygotowanie w komputerze rysunku schematu potencjalnego sieci wyrobisk kopalni, a następnie jego wyrysowanie na ploterze. Możliwe jest uzyskanie rysunku schematu dowolnego rejonu, wybranego z sieci wentylacyjnej.

Program EKOGRAS
Program umożliwia wykonanie obliczeń związanych z kosztami budowy i utrzymania wszystkich, lub wybranego wyrobiska w powiązaniu z aktualną, lub projektowaną strukturą kopalni, oraz rozpływem powietrza.

Program THERM
Program umożliwia wykonanie prognozy rozkładu temperatur w sieci wyrobisk w obecności źródeł ciepła i chłodziarek. Możliwości programu obejmują zarówno wyrobiska przewietrzane prądem obiegowym, jak i wyrobiska ślepe.

Program CSRG
Jest to program szkoleniowy, pozwalający na testowanie kierowników akcji przeciwpożarowej. Zakres testu został ustalony przez instruktorów i specjalistów Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego.

3. Programy symulacyjne - stan nieustalony

okno programów symulacyjnych - stan nieustalony

 

Stany nieustalone, spowodowane takimi przyczynami, jak zamknięcie (otwarcie) tamy wentylacyjnej, wyłączenie wentylatora, pożar podziemny, tąpnięcie połączone z dopływem metanu czy wyrzut gazów i skał, wywołują w sieci wentylacyjnej złożony rozkład parametrów, który zmienia się zarówno w czasie jak i w przestrzeni.

Prezentacja takiego rozkładu wymaga użycia dodatkowych środków. W programach służących do symulacji tego typu zjawisk użyto 16 kolorów. W porównaniu z obliczeniami dla stanów ustalonych, na ekranie monitora pojawiła się informacja o znaczeniu poszczególnych kolorów do prezentacji np. rozkładu stężenia tlenu w gazach pożarowych. Rozwiązanie to pozwala na obserwację zmian rozkładu obserwowanego parametru charakteryzującego przepływ mieszaniny powietrza (stężenie tlenu, tlenku węgla, metanu, temperatury itd.) w czasie symulacji. Innym ułatwieniem jest możliwość uzyskania wykresów czasowych przebiegów obserwowanych parametrów, w wybranych punktach sieci.

Zastosowane rozwiązania poprzez wyraźny, kolorowy obraz ułatwiają interpretację zachodzących w sieci zjawisk, a tym samym ułatwiają podjęcie prawidłowych decyzji podczas symulowanych akcji ratowniczych.

Programy POŻAR i WYRZUT
Programy te pozwalają na symulację nieustalonego rozpływu mieszaniny powietrza i gazów (stężenie tlenu, tlenku węgla, metanu, temperatury itd.) w sieci wyrobisk po wystąpieniu pożaru podziemnego, wyrzutu gazów czy tąpnięciu górotworu połączonego z dopływem znacznej ilości metanu. Otrzymujemy to przez określenie:

  • natężenia przepływu mieszaniny powietrza i gazów (stężenie tlenu, tlenku węgla, metanu, temperatury itd.) w każdej drodze wentylacyjnej
  • wyznaczanie aktualnej depresji wentylatorów, depresji cieplnej, lub naturalnej
  • temperatury jako funkcji czasu i miejsca
  • propagacji gazów w tym składników mieszaniny powietrza takich jak stężenie tlenu, tlenku węgla, metanu oraz temperatury jako funkcji czasu i położenia
  • czasu i obszaru przestrzennego, w którym dokonuje się rewersja
  • Wymienione możliwości programu pozwalają na przewidywanie ewentualnych skutków użycia różnej taktyki przeciwpożarowej, lub usuwania szkodliwych gazów z zagrożonych wyrobisk.

Prowadzenie wielowariantowej symulacji umożliwia poznanie - przed wystąpieniem rzeczywistego zagrożenia - zachowania się sieci wentylacyjnej w czasie pożaru. Daje to możliwość szkolenia prewencyjnego służb wentylacyjnych kopalń.

Program VentZroby

Program pozwala na łączne rozpatrywanie przepływu powietrza i gazów w sieci wyrobisk i zrobach ścian eksploatowanych na zawał stropu. Obecnie możliwości programu VentZroby są znaczne i umożliwiają rozpatrywanie wielu scenariuszy wentylacji rejonów eksploatacji systemem ścianowym z uwzględnieniem:

  • dopływu metanu do zrobów i wyrobisk przyścianowych,
  • dopływu metanu wynikającego z pracy kombajnu,
  • zmiany oporu ściany wynikającego z ruchu kombajnu,
  • wpływu zmian ciśnienia atmosferycznego i uwzględnienie oddychania zrobów,
  • zmiany w warunkach przewietrzania rejonu, stawianie i otwieranie tam,
  • inertyzacji zrobów dwutlenkiem węgla, azotem i metanem.

Wymienione możliwości programu są weryfikowane z praktyką górniczą poprzez eksperymenty 'in situ". Ze względu na obiekt badań, uzyskanie danych przydatnych do walidacji jest niezwykle trudne. Powody tego stanu rzeczy wynikają głownie z trudności, jakie stawiają badaniom warunki górniczo-geologiczne oraz z faktu, że obiekt badań to żywy organizm z natury nie przyjazny eksperymentom. W latach 2002 - 2010 wykonano szereg eksperymentów, które pozwoliły na za sprawdzenie przydatności zastosowanego w programie modelu matematycznego przepływu mieszaniny powietrza i gazów w wyrobiskach oraz w obszarze zrobów. Wykonane badania pokazały kierunki dalszych badań, a w szczególności uściśliły warunki prowadzenia badań eksperymentalnych oraz wskazały na potrzebę doskonalenia matematycznego opisu zjawisk, szczególnie w zakresie dopływu metanu. Celem tych badań jest poprawa wiarygodności metody prognozowania procesu wentylacji. Model numeryczny sieci wentylacyjnej kopalni dla rozpływu powietrza uzyskuje się na podstawie złożonych pomiarów wentylacyjnych wykonywanych przy zastosowaniu przyrządów ręcznych takich jak: barometry np. typu mBAR, anemometrów skrzydełkowych typu mAS4 oraz psychroaspiratora Assmana, które uzupełniają dane geometrii wyrobisk oraz koty niwelacyjne węzłów. Jak pokazuje praktyka zdarzają się takie przypadki, kiedy trzeba sięgnąć po inne sposoby celem wyznaczenia potrzebnych parametrów. W takim przypadku można wykorzystac system gazometrii automatycznej.

Wyniki wykonanych badań w zakresie walidacji programu komputerowego VentZroby są na tyle obiecujące, że dały podstawę do zaproponowania nowego podejścia do zasad budowy modelu numerycznego sieci wentylacyjnej kopalni, obejmującego również obszar zrobów. Zaproponowano wykorzystanie modeli numerycznych utworzonych na bazie systemu programów Inżyniera Wentylacji Ventgraph z możliwością dołączenia obszaru zrobów eksploatowanych ścian. Prace nad rozwojem nowego programu są rozpoczęte. Opracowane nowe algorytm programu oraz interfejs programu są „przyjazne” w obsłudze dla użytkownika.

Moduł VentZroby - moduł do obliczeń przepływu w sieci wentylacyjnej i przyległych zrobach, uwzględniający wpływ na stan przewietrzania dopływu gazów do obszaru zrobów oraz ewentualnego ogniska pożaru.

Moduł VentZroby jest rozszerzeniem programu do symulacji przepływów nieustalonych o migrację gazów (metan, azot, dwutlenek węgla, gazy pożarowe) w zrobach. W modelu numerycznym programu zroby zastąpiono siecią prostopadłych bocznic, w których przepływ ma charakter filtracyjny. W ten sposób turbulentny przepływ w wyrobiskach korytarzowych i filtracja w zrobach może być rozwiązywana jednocześnie przy użyciu tej samej metody numerycznej. Na potrzeby programu opracowano funkcje aproksymujące dwuwymiarowe rozkłady przepuszczalności, porowatości i wysokości (x, y) w zrobach. Pozwala to na kształtowanie różnych rozkładów przepuszczalności w zrobach, w zależności od sytuacji górniczo-geologicznej. Ten stosunkowo prosty model umożliwia symulację propagacji gazów, interakcje z przepływem prądów obiegowych dla zmiennych warunków przewietrzania a także wpływ ogniska pożaru w zrobach z uwzględnieniem inertyzacji. Program nie jest jeszcze dostępny w wersji komercyjnej, jednak jego kolejne wersje były z powodzeniem używane w projektach badawczych i ekspertyzach.

4.  Programy pracujące w czasie rzeczywistym

okno programu ADIS

 

Program ESCWIN
Program umożliwia dyspozytorowi kopalni szybkie przeglądanie dróg ucieczkowych, założonych posterunków, oraz wyznaczenie strefy zagrożonej dymami pożarowymi. Program umożliwia współpracę z systemem monitorowania kopalni ZEFIR, szczególnie z czujnikami tlenku węgla, dymu i prędkości przepływu.

Program przeznaczony jest do użytku głównie przez dyspozytora kopalni lub kierownika akcji przeciwpożarowej, może być również wykorzystywany w działach wentylacji kopalń. Program wdrożono w KWK "Zofiówka", KWK "Borynia", KWK "Sosnica-Makoszowy", KWK ”Chwałowice”, Z.G.”Piekary”, KWK "Staszic", KWK "Murcki", KWK "Wieczorek", KS "Wieliczka", KS "Bochnia"

Program ADIS - Analiza Danych i Symulacja
Program przeznaczony jest dla dyspozytorów kopalń, inżynierów wentylacji, lub osób upoważnionych przez kierownictwo kopalni.

Powstał przy współpracy z Centrum EMAG i Jastrzębską Spółką Węglową. Program pracuje na komputerach typu PC pod systemem operacyjnym WINDOWS i umożliwia:

  • uzyskanie dostępu do czujników systemu monitoringu kopalni
  • prezentację aktualnych danych zbieranych przez system ZEFIR (CYKLPOP, SWmP)
  • obliczenie rozpływu powietrza z możliwością dokonania zmiany parametrów charakteryzujących przepływ powietrza, np. oporu wyrobiska, postawienia tamy, zmiany
  • charakterystyki wentylatora
  • obliczanie wskaźników zagrożenia pożarowego (Grahama, Tricketa, Younga, Willeta, Bystronia, Morissa, wybuchowości)
  • obliczanie kryteriów stabilności przepływu powietrza, oraz współpracy wentylatorów w sieci wentylacyjnej

Wymienione programy używają wspólnej bazy danych, przygotowanej przez programy sytemu Ventgraph.

 

W skład naszej oferty Systemu Programów Inżyniera Wentylacji VenGraph wchodzą:

  • pakiet oprogramowania
  • instrukcja obsługi
  • szkolenie użytkownika
  • opieka autorska
  • przygotowanie danych wejściowych:
    • wykonanie rysunku schematu przestrzennego
    • wykonanie pomiarów wentylacyjnych
    • wprowadzenie danych pomiarowych i założenie bazy danych

INFORMACJA: prof. dr hab. inż. Wacław Dziurzyński

Literatura:

  • Baker-Read G.R., Li H., 1989: “Automatic selection of safe escape routes from underground fires” Mining Sci. a Techn. No 9
  • Dziurzyński W., Tracz J., Trutwin W.1988: “Simulation of mine fires”, 4th Int.Mine Ventilation Congress, Brisbane, 3-6 July. Melbourne, The Australian Institute of Mining and Metalurgy. s.357-363.
  • Dziurzyński W., Tracz J., Wala A., 1991: “Graphical technique for rapid comparison of mine ventilation network analyses”, Proceedings of the 5th Mine Ventilation Symposium. June 3-5. West Virginia University, Morgantown SME, Littleton-Colorado, pp. 351-355.
  • Dziurzyński W., 1991: „Ognisko pożaru podziemnego w warunkach dopływu metanu” Archives of Mining Sciences, Vol. 36, Issue 3, (1991).
  • Dziurzyński W., Tracz J., Trutwin W., 1992: “Computer Simulation of Transients in Mine Ventilation”, Proceedings of the Fifth International Mine Ventilation Congress, Marshalltown, South Africa.
  • Dziurzyński W., Tracz J., Wala A., Wooton D., 1995: “Retrospective analysis of the Pattiki 1991 Mine fire using computer simulation”, Proceedings of WAAIME 79th Annual Meeting. Denver, Colorado, 6-9 March 1995, pp. 1-8
  • Dziurzyński W., Nawrat S., Roszkowski J., Trutwin W.1997: “Computer Simulation of Mine Ventilation Disturbed by Fires and the Use of Fire Extinguishers”, Proceeding of the 6th Int. Mine Ventilation Congress, USA.
  • Dziurzyński W., Parol St., Kajdasz Z.1997: “The Influence of Inert Gases on the Underground Fire Source”, Proc. Queensland Mining Industry Health and Safety Conference -"Prevention - not reaction", Queensland.
  • Dziurzyński W. (1998): „Prognozowanie procesu przewietrzania kopalni głębinowej w warunkach pożaru podziemnego” Studia Rozprawy Monografie, Vol. 56, IGSMiE PAN
  • Dziurzyński W., Nawrat S., Wasilewski S., 1999: “Expert System for Mine Supervising Staff Fire Hazard Monitoring and Fire-Fighting”, Proceedings of the 8th US Mine Ventilation Symposium, ROLLA Missouri 1999.
  • Dziurzyński W., Krawczyk J. 2001: “Unsteady flow of gases in a mine ventilation network – a numerical simulation”, Archives of Mininig Sci., Vol. 46 Issue 2 pp 119-137.
  • Dziurzyński W., Krach A., 2001: “Mathematical model of methane emission caused by a collapse of rock mass crump” ”, Archives of Mininig Sci. Vol.46, Issue 4, (2001).
  • Dziurzyński W., Krawczyk J., Pałka T. 2001: “Computer Assisted Detection And Management Of Risks In The Mine Ventilation Process” Proceedings of the Seventh International Mine Ventilation Congress, Krakow Poland, pp 527-534.
  • Krawczyk J., Dziurzyński W., Wala A. 2002: “Safe escape from longwall development section in case of a belt fire”, Proc. of the Queensland Mining Industry Health & Safety Conference, Townsville, Australia, pp.113-119.
  • Wu, H W, Gillies, A D S and Wala, A M, 2004. “Case Studies from Application of Numerical Simulation Software to examining the effects of fires on mine ventilation systems”, in Proceedings 10th US Mine Vent. Symp., (ed: R Ganguli and S Bandopadhyhy) pp 445-455 (Balkema, The Netherlands).
  • Gillies A. D. S. , Wu H. W., Wala A. M. 2005: “Australian Mine Emergency Exercises Aided by Fire Simulation” Archives of Mining Sciences Vol. 50, Issue 1 (2005) pp17–47
  • Dziurzyński W., Krach A. Krawczyk J., Pałka T., 2007: „Zastosowanie miary odległości szeregów czasowych do walidacji modelu matematycznego przewietrzania kopalni stosowanego w programie VentMet” Przegląd Górniczy nr 1, 2007 r.
  • Dziurzyński W., Kruczkowski J., 2007: “Validation of the mathematical model used in the VENTGRAPH programme on the example of the introduction of new headings to the ventilation network of mine” Archives of Mining Sciences. Vol. 52, 3 (2007)
  • Dziurzyński W., Krawczyk J. 2008: “Assessment of stability of flow in a modified Mine Ventilation Network considering a presence of fire hazards” 12-th U.S./North American Mine Ventilation Symposium, Rhino, Nevada, USA – Wallace (ed), pp 575-582.
  • Dziurzyński W., Krach A., Krawczyk J., Pałka T. 2008: “The flow of humid air in the ventilation network of a mine with an underground fire” Arch. Min. Sci., Monograph Number 4. p.p. 112
  • Dziurzyński W., Krach A., Krawczyk J., Palka T. 2009: „Metoda regulacji elementów sieci odmetanowania z wykorzystaniem symulacji komputerowej” Archives of Mining Sciences., Vol. 54, Issue 2, str. 159-188.
  • Dziurzyński W., Krach A., Pałka T. Wasilewski S. (2010): “Validation of computer simulation of air parameters at a longwall vs. results of an in situ experiment” 13th United States/North American Mine Ventilation Symposium, pp. 407-414, 2010
  • Dziurzyński W., Krach A., Pałka T. Wasilewski S. 2011: „Prognoza stanu atmosfery w rejonie ściany i jej zrobach na podstawie danych z systemu monitoringu kopalni” Przegląd Górniczy nr.7-8, s.265-271.
  • Wu H. W., Gillies A. D. S , 2010: “Use of gas mixing equations and simulation approaches in the design of mine inertization systems” Proc. of the 13th United States/North American Mine Ventilation Symposium, Sudbury, Ontario, Canada - June 13-16, 2010
  • Pritchard C. J. 2010: “Validation of the Ventgraph Program for Use in Metal/Non-metal Mines” Proc. of the 13th United States/North American Mine Ventilation Symposium, Sudbury, Ontario, Canada - June 13-16, 2010, pp. 455-462.